Logopedia
Czym zajmuje się logopeda
Logopeda to specjalista zajmujący się diagnozowaniem, stymulacją rozwoju mowy, profilaktyka oraz terapią zaburzeń mowy.
NAJCZĘŚCIEJ SPOTYKANE WADY WYMOWY I ZABURZENIA MOWY U DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM
SEPLENIENIE MIĘDZYZĘBOWE - podczas realizacji głosek: s, z, c, dz lub sz, ż, cz, dż lub ś, ź, ć, dź język wsuwany jest między zęby.
SEPLENIENIE BOCZNE - podczas wymawiania głosek s, z, c, dz lub sz, ż, cz, dż lub ś ź, ć, dź język jest ułożony niesymetrycznie i strumień powietrza uchodzi prawą bądź lewą stroną (bokiem). Powstaje nieprzyjemne, charakterystyczne brzmienie („mowa Kaczora Donalda”).
SEPLENIENIE PROSTE= PARASYGMATYZM (powyżej 6 r. ż.) - dotyczy głosek s, z, c, dz lub sz, ż, cz, dż lub ś, ź, ć, dź; mogą one być zastępowanie, np. szkoła=skoła, czapka=capka=ćapka.
KAPPACYZM/GAMMACYZM - głoski k oraz g zastępowanie są odpowiednio przez głoski t oraz d, np. kot=tot, kogut=taczta, kaczka=taczta.
MOWA BEZDŻWIĘCZNA - głoski dźwięczne zastępowane są przez ich bezdźwięczne odpowiedniki: p=b, t=d, f=w, s=z, sz=ż, ź=ś, dź=ć, … np. dom=tom, woda=fota, koza=kosa, góra= kóra, półka=bułka itp.
RERANIE, PARAROTACYZM - głoska r jest zastępowana głoską l lub j, np. ryba=jiba, rower=lowel; zdarzają się też nieprawidłowe realizacje głoski r, np. r „francuskie”, r wargowe, r tylnojęzykowe.
NOSOWANIE - nosowe brzmienie głosek ustnych (wrażenie kataru, zatkanego nosa) lub trudności w realizacji głosek nosowych, np. m(b), n(d), ą(oł), ę(eł).
OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY - niższa sprawność językowa dotycząca zarówno mówienia, jak i rozumienia mowy.
JĄKANIE - częste powtórzenia, przedłużanie dźwięków, sylab, słów lub częste zawahania lub pauzy zakłócające płynną mowę.
Jakie są przyczyny wad wymowy u dzieci?
• wady zgryzu
• anomalie zębowe
• krótkie wędzidełko języka
• obniżona sprawność warg/języka
• rozszczep podniebienia/podniebienie gotyckie
• częste infekcje głównych dróg oddechowych
• zbyt długie używanie smoczka/butelki ze smoczkiem
• ssanie kciuka
• zbyt długie podawanie dziecku zmiksowanych posiłków
• skrzywienie przegrody nosowej
• zaburzenia słuchu fonematycznego
• niedosłuch
• opóźniony rozwój psychoruchowy
• naśladowanie nieprawidłowych wzorców
• alergie
Co nas jeszcze powinno niepokoić, jeśli nie zauważamy wady wymowy:
• oddychanie przez usta,
• otwarte usta,
• pogrubioną i zaczerwienioną wargę dolną,
• wilgotną wargę dolną,
• ślinę w kącikach ust,
• słabo wyrażoną mimikę twarzy,
• problemy z postawą
• język w pozycji spoczynkowej napierający na zęby albo leżący między zębami,
• zaburzenia artykulacji, często przy realizacji głosek /s/, /sz/, oraz /t, d, n, l/.
Są to wskazania do wizyty u logopedy i ortodonty by podjąć decyzję o dalszym postępowaniu i wprowadzeniu terapii.
Prawidłowy zgryz
Krótkie wędzidełko języka i prawidłowe
Wędzidełko podjęzykowe jest cienką błoną łączącą dolną powierzchnię języka z dnem jamy ustnej zbudowaną z kolagenu. Skrócone wędzidełko podjęzykowe traktowane jest jako wada anatomiczna aparatu pokarmowo-artykulacyjnego utrudniająca ssanie piersi w okresie noworodkowym, a w późniejszym okresie życia dziecka nabywanie bardziej złożonych i trudniejszych umiejętności pokarmowych (odgryzanie, gryzienie, żucie) i artykulacyjnych (zrozumiała mowa oraz prawidłowa wymowa wszystkich głosek, także tych najtrudniejszych: sz, ż, cz, dż oraz r).
Podniebienie gotyckie – jak wygląda ?
Nazwa tej wady wrodzonej wzięła się od kształtu budowli gotyckich, które miały wysokie i strzeliste sufity. Kształt podniebienia twardego u dzieci dotkniętych tą wadą jest wąski i wysoko sklepiony. Normalnie podniebienie twarde jest w kształcie łagodnego łuku i łatwo możemy sięgnąć do niego językiem. W przypadku podniebienia gotyckiego może to stanowić problem.
Charakterystyczny dla podniebienia jest duży język, który dziecko wypycha do przodu, otwierając przy tym usta, co ułatwia mu oddychanie.
Czasem jest to pierwszy objaw, oprócz problemów z karmieniem, który możemy zauważyć. W miarę dorastania u dziecka z podniebieniem gotyckim rozwijają się wady zgryzu, takie jak zgryz krzyżowy lub wady doprzednie, oddychanie przez usta (szczególnie zauważalne w nocy, ponieważ maluch śpi z otwartą buzią) oraz problemy z przyjmowaniem pokarmów. Podczas połykania dziecko ma problem z unoszeniem języka do góry. Z kolei wśród wad wymowy możemy wyróżnić seplenienie, a także rotacyzm i lambdacyzm.
Co to jest trzeci migdał ?
„Trzeci migdał” czyli migdałek gardłowy znajduje się na tylnej ścianie gardła nad podniebieniem miękkim i jest on niewidoczny przy szerokim otwarciu ust. Nie należy mylić go z języczkiem, który zwisa u wejścia do gardła. Aby uwidocznić „trzeci migdał” trzeba posłużyć się lusterkiem laryngologicznym lub giętkim endoskopem, zwanym fiberoskopem. Migdałek gardłowy jest grudką uformowaną z tkanki limfatycznej, więc jest istotną częścią układu odpornościowego, zwłaszcza u dzieci. Bierze on udział w zwalczaniu infekcji bakteryjnych i wirusowych.
Do najczęstszych objawów przerośniętych migdałków należą:
- częste infekcje górnych dróg oddechowych,
- zapalenie zatok,
- chrapanie,
- spanie z otwartą buzią,
- mowa nosowa,
- nawracające zapalenia uszu,
- anginy,
- problemy z mową i artykulacją,
- pogorszenie słuchu.
